Франция тараққиёт агентлиги (ФТА) томонидан ажратилаётган кредит линияси мамлакатимизда чорвачилик соҳасини ривожлантириш ҳамда агробизнес субъектларини қўллаб-қувватлашга йўналтирилган. Ушбу молиявий ресурсдан деҳқон ва фермер хўжаликлари билан бир қаторда, соҳада фаолият юритаётган синовдан ўтган тадбиркорлар ҳам фойдаланишлари мумкин.
Молиялаштириладиган йўналишлар ва инвестиция турлари
ФТА лойиҳаси доирасида чорвачилик занжирининг турли босқичларига оид кенг кўламли инвестициялар молиялаштирилади. Хусусан, қавш қайтарувчи (йирик шохли, майда шохли) ҳайвонлар, паррандачилик, балиқчилик, асаларичилик, қуёнчилик учун маблағ ажратилади. Бундан ташқари, чорвачилик маҳсулотларини қайта ишлаш, сақлаш ва қадоқлаш объектларини қуриш ҳамда модернизация қилиш қўллаб-қувватланади.
Фермалар, омборхоналар ва музлаткичли хоналар каби инфратузилма объектларини барпо этиш, шунингдек, зарур қишлоқ хўжалиги техникалари, озуқа ишлаб чиқариш ва ветеринария ускуналарини сотиб олиш кўзда тутилган. Лойиҳа доирасида сув ва энергияни тежайдиган технологияларни жорий этиш ҳамда айланма маблағларни тўлдириш имконияти ҳам мавжуд.
Лойиҳаларга қўйиладиган банк талаблари
Тижорат банклари томонидан лойиҳанинг истиқболли деб топилиши аниқ иқтисодий ва ҳуқуқий мезонларга асосланади. Молиялаштириш учун тақдим этилган лойиҳа аниқ сотув бозорига эга бўлиши, молиявий ҳисоб-китоблари пухта ишлаб чиқилгани ва барқарор пул оқимини таъминлай олиши зарур. Шунингдек, кредит ўз даромади ҳисобидан қайтарилиши ва лойиҳа ташқи хавф-хатарларга бардошли бўлиши талаб этилади.
Кредитни расмийлаштириш тартиби ва зарур ҳужжатлар
Кредит олиш учун хусусий корхоналар, деҳқон ва фермер хўжаликлари ҳамда якка тартибдаги тадбиркорлар банкка тегишли ҳужжатлар тўпламини тақдим этадилар. Ушбу тўпламга қуйидаги асосий ҳужжатлар киради:
- кредит аризаси, корхонанинг таъсис ҳужжатлари ва таъсисчиларнинг розилик қарори;
- лойиҳанинг бизнес-режаси, фаолият юритиш жойига оид ҳужжатлар ва бухгалтерия баланси;
- давлат экологик экспертизаси ва атроф-муҳитга таъсирни баҳолаш хулосалари;
- сувдан фойдаланиш ва чиқиндиларни олиб чиқиб кетиш бўйича шартномалар;
- товар ва ускуналарни харид қилиш бўйича шартномалар, уларнинг таққослаш таснифи ҳамда қурилиш бўйича лойиҳа-смета ҳужжатлари.
Кредит таъминоти сифатида кредит суммасининг камида 125 фоизи миқдорида юқори ликвидли гаров тақдим этилиши керак. Ҳужжатлар тўлиқ ва тўғри шакллантирилган тақдирда, банк томонидан қарор қабул қилиш жараёни тезкорлик билан якунланади.
Экологик барқарорлик ва «яшил» ечимлар
ФТА кредит линияси чорвачиликни ресурсларни кам сарфлайдиган ва экологик хавфсиз соҳага айлантирадиган инвестицияларга алоҳида эътибор қаратади. Хусусан, қуёш панелларини ўрнатиш хўжаликларнинг электр энергиясига кетадиган харажатларини кескин камайтириш имконини беради. Чорвачилик фермаларида биогаз қурилмаларининг йўлга қўйилиши эса чиқиндиларни самарали қайта ишлаб, хўжалик эҳтиёжлари учун иссиқлик, қўшимча энергия ва далалар учун бепул органик ўғит олишга шароит яратади. Бундай ёндашув бир вақтнинг ўзида ҳам таннархни пасайтиради, ҳам табиатни муҳофаза қилишга хизмат қилади.
Амалий тажриба ва мурожаат қилиш тартиби
Дастурнинг амалий самарадорлигини ҳамкор банклардан бири – «Бизнесни ривожлантириш банки» АТБ тажрибасида кўриш мумкин. Банк томонидан ФТА кредит линияси ҳисобидан молиялаштирилган 36 та сублойиҳанинг 21 таси бевосита чорвачиликни ривожлантиришга ва йирик шохли қорамол харид қилишга йўналтирилган. Молиялаштирилган аксарият лойиҳалар бевосита наслли чорва молларини харид қилиш ва хўжаликлар фаолиятини кенгайтиришга қаратилган бўлиб, уларнинг иқтисодий самарадорлиги амалда ўз тасдиғини топмоқда.
ФТА кредит линияси ҳисобидан ўз лойиҳасини амалга оширишни истаган фермер ва тадбиркорлар, энг аввало, ФТА нинг Лойиҳани амалга ошириш гуруҳига мурожаат қилишлари мумкин. Гуруҳ мутахассислари тақдим этилган бизнес-режани дастлабки босқичда ўрганиб чиқади, лойиҳанинг дастур талабларига мослигини баҳолайди ҳамда зарур йўл-йўриқларни беради. Шундан сўнг ҳужжатлар лойиҳа бўйича ҳамкорлик қилаётган тижорат банклари орқали белгиланган тартибда кўриб чиқилади ва молиялаштирилади.
